เครื่องสไลด์เนื้อเช็ดด้วยผ้าพอไหม ต้องถอดล้างบ่อยแค่ไหนตามมาตรฐานอาหาร

ร้านชาบู หมูกระทะ และบุฟเฟต์หลายร้านใช้เครื่องสไลด์ตัวเดียวทั้งวัน พอเนื้อหมดถาดก็เอาผ้าเช็ดใบมีดแล้วสไลด์ต่อ ถอดล้างจริงตอนปิดร้านครั้งเดียว

บทความนี้ตอบว่าวิธีนี้พอไหม ตามมาตรฐานที่หน่วยงานอาหารเขียนไว้จริง และกฎหมายไทยกำหนดอะไรไว้บ้าง

เครื่องสไลด์เนื้อเช็ดด้วยผ้าพอไหม?

ไม่พอ องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) เขียนไว้ในโปสเตอร์ Keep Commercial Deli Slicers Safe ว่า "การเช็ดเครื่องสไลด์เพื่อเอาเศษที่มองเห็นออก ไม่ได้แทนการล้างและฆ่าเชื้ออุปกรณ์อย่างทั่วถึง" และให้ล้างกับฆ่าเชื้อตามคู่มือของผู้ผลิตอย่างน้อยทุก 4 ชั่วโมง เพื่อกันไม่ให้แบคทีเรียก่อโรคเติบโต

เหตุผลอยู่ที่รูปทรงของเครื่อง FDA อธิบายว่ารอยต่อระหว่างชิ้นส่วนของเครื่องสไลด์ส่วนใหญ่ปิดด้วยยาแนวและยางกันซึม ซึ่งสึกหรือหลุดได้จากการใช้งานหนักและการล้างซ้ำ ๆ พอมันเสื่อมจะเกิดช่องที่เศษอาหารและความชื้นเข้าไปค้าง จนล้างตามปกติแล้วไม่สะอาด ผ้าที่เช็ดจากด้านนอกเข้าไม่ถึงตรงนั้นเลย

FDA ยังเขียนไว้ในหน้าเดียวกันว่าการระบาดของโรคจากอาหารหลายครั้งเชื่อมโยงกับเศษอาหารและเชื้อก่อโรคที่สะสมในจุดที่ล้างยากของเครื่องสไลด์

อีกเหตุผลคือน้ำยาฆ่าเชื้อทำงานได้ไม่เต็มที่ถ้ายังมีคราบเนื้อเหลือ งานรวบรวมข้อมูลของนักวิจัย FDA ที่ตีพิมพ์ในวารสาร International Journal of Food Microbiology ปี 2012 พบว่าน้ำยาคลอรีนบนพื้นผิวที่ไม่มีคราบโปรตีน ลดเชื้อลิสทีเรียได้เฉลี่ย 6.5 log (ราว 3 ล้านเท่า) แต่ถ้ามีคราบโปรตีนเหลือ ลดได้เฉลี่ยเพียง 3.8 log (ราว 6 พันเท่า) งานเดียวกันประเมินว่าใบมีดเครื่องสไลด์ที่ปนเปื้อนเพียงใบเดียว อาจทำให้อาหารปนเปื้อนต่อได้หลายสิบชิ้น แม้จะในปริมาณน้อย

ฉีดน้ำยาบนใบมีดที่แค่เช็ดเศษออกจึงไม่เท่ากับล้างคราบออกก่อนแล้วค่อยฆ่าเชื้อ

ทำไมต้องล้างทุก 4 ชั่วโมง ไม่ใช่ตอนปิดร้าน?

เพราะเชื้อโตบนเศษอาหารที่ค้างบนเครื่องได้ระหว่างวัน FDA Food Code 2022 ข้อ 4-602.11 (C) กำหนดว่าอุปกรณ์และเครื่องใช้ที่สัมผัสอาหารกลุ่มที่ต้องควบคุมเวลาและอุณหภูมิ (เช่น เนื้อสัตว์ดิบ) ต้องล้างระหว่างวันอย่างน้อยทุก 4 ชั่วโมง

ภาคผนวกของ Food Code ฉบับเดียวกันอธิบายเหตุผลว่าเชื้อส่งต่อจากอาหารหนึ่งไปยังอาหารอื่นผ่านพื้นผิวที่สัมผัสอาหารได้ จึงต้องล้างตามความจำเป็นระหว่างวัน แต่ห่างกันไม่เกิน 4 ชั่วโมง เพื่อกันเชื้อเติบโตบนพื้นผิวนั้น

ข้อยกเว้นหลักที่ใช้กับเครื่องสไลด์ในร้านทั่วไป คือเครื่องที่ใช้ในห้องหรือพื้นที่ที่ทำความเย็นไว้ Food Code ข้อ 4-602.11 (D)(2) ให้ยืดรอบล้างได้ตามอุณหภูมิห้อง โดยร้านต้องจดบันทึกรอบล้างที่ใช้ไว้ด้วย

อุณหภูมิของห้องที่ใช้เครื่อง	ล้างอย่างน้อยทุก
5.0 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า	24 ชั่วโมง
สูงกว่า 5.0 ถึง 7.2 องศาเซลเซียส	20 ชั่วโมง
สูงกว่า 7.2 ถึง 10.0 องศาเซลเซียส	16 ชั่วโมง
สูงกว่า 10.0 ถึง 12.8 องศาเซลเซียส	10 ชั่วโมง
สูงกว่า 12.8 องศาเซลเซียส หรือห้องที่ไม่ได้ทำความเย็น	4 ชั่วโมง

ที่มา: FDA Food Code 2022 ข้อ 4-602.11 (C) และ (D)(2)

ครัวร้านอาหารส่วนใหญ่ไม่ใช่ห้องเย็น ตัวเลขที่ใช้ได้จึงเป็น 4 ชั่วโมง ร้านที่เปิด 10 ชั่วโมงต่อวันต้องถอดล้างระหว่างวันอย่างน้อย 2 รอบ ไม่นับรอบปิดร้าน

ในทางปฏิบัติร้านจำนวนมากก็ทำไม่ถึง รายงาน MMWR ของ CDC ปี 2016 สัมภาษณ์ผู้จัดการและพนักงานแผนกเดลี 298 แห่งใน 6 พื้นที่ของสหรัฐฯ (เก็บข้อมูลปี 2012) พบว่าราวครึ่งหนึ่ง (ร้อยละ 49.5) บอกว่าถอดล้างและฆ่าเชื้อเครื่องสไลด์ครบอย่างน้อยทุก 4 ชั่วโมง อีกครึ่งล้างห่างกว่านั้น ร้านอิสระที่ไม่ใช่เครือข่ายล้างครบตามรอบน้อยกว่าร้านในเครือ ส่วนร้านที่มีขั้นตอนการล้างเป็นลายลักษณ์อักษร รายงานว่าล้างครบตามรอบมากกว่า

ตู้เย็นช่วยให้เครื่องสไลด์ไม่ต้องล้างบ่อยได้ไหม?

ไม่ได้ ถ้าตัวเครื่องตั้งอยู่นอกห้องเย็น การแช่เนื้อในตู้เย็นช่วยตัวเนื้อ ไม่ได้ช่วยเศษเนื้อที่ติดอยู่บนใบมีดและถาดรอง

เชื้อบางตัวก็ไม่หยุดโตในความเย็นด้วย แนวทางของหน่วยงานตรวจสอบความปลอดภัยอาหารของกระทรวงเกษตรสหรัฐฯ (FSIS) ระบุว่าเชื้อ Listeria monocytogenes (ลิสทีเรีย) อยู่รอดและเติบโตได้ที่อุณหภูมิต่ำถึง 1 องศาเซลเซียส และมีอัตราเสียชีวิตราวร้อยละ 16 ถึง 21 ของผู้ป่วย (แนวทางฉบับปี 2015 ใช้ตัวเลข 16 ฉบับปี 2023 ใช้ 21) เทียบกับราวร้อยละ 0.5 ของเชื้อซัลโมเนลลา

เครื่องสไลด์อันตรายกว่าเขียงทั่วไปตรงไหน?

FSIS สรุปจากการประเมินความเสี่ยงร่วมกับ FDA ว่า เครื่องสไลด์เป็นแหล่งสำคัญของการปนเปื้อนข้ามในแผนกเดลี (แผนกหั่นเนื้อพร้อมกินในซูเปอร์มาร์เก็ต) ตัวเลขจากแบบจำลองในแนวทางฉบับปี 2015 มีดังนี้

• ถ้ากำจัดจุดปนเปื้อนข้ามได้ทั้งหมด รวมเครื่องสไลด์ ความเสี่ยงที่คาดว่าจะป่วยจากลิสทีเรียลดลงราวร้อยละ 34
• ถ้าไม่เช็ด ไม่ล้าง และไม่ฆ่าเชื้อเลย ความเสี่ยงที่คาดว่าจะป่วยเพิ่มขึ้นราวร้อยละ 41

กรณีที่เกิดจริงคือการระบาดของลิสทีเรียในสหรัฐฯ ปี 2024 ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ (CDC) สรุปว่ามีผู้ป่วย 61 ราย นอนโรงพยาบาล 60 ราย เสียชีวิต 10 ราย ใน 19 รัฐ จากเนื้อที่หั่นที่เคาน์เตอร์เดลี ต้นทางคือไส้กรอกตับ (liverwurst) ยี่ห้อ Boar's Head ที่ตรวจพบเชื้อตั้งแต่ยังไม่เปิดถุง ผู้ผลิตจึงเรียกคืนสินค้าจากโรงงาน แต่ระหว่างการสอบสวน CDC ยังเฝ้าระวังผู้ป่วยเพิ่มต่อ ส่วนหนึ่งเพราะเชื้ออาจปนเปื้อนข้ามไปยังเนื้ออื่นในร้านเดลี (ปัจจุบัน CDC ประกาศว่าการระบาดนี้จบแล้ว)

ต้องบอกให้ครบว่าตัวเลขทั้งหมดนี้มาจากเนื้อพร้อมกินที่ไม่ผ่านความร้อนอีก เช่น แฮม ไส้กรอก ส่วนเนื้อในร้านชาบูหรือหมูกระทะถูกต้มหรือย่างก่อนกิน CDC แนะนำให้กลุ่มเสี่ยงอุ่นเนื้อเดลีให้ร้อนถึงข้างในที่ 74 องศาเซลเซียส หรือจนมีไอร้อนขึ้นก่อนกิน ซึ่งแปลว่าความร้อนที่ถึงพอจัดการเชื้อนี้ได้ ความเสี่ยงของเนื้อที่ต้มก่อนกินจึงต่ำกว่าเดลี แต่ไม่ได้เป็นศูนย์ในสองกรณี

1. เครื่องเดียวกันใช้หั่นของที่กินได้เลย เช่น หมูยอ แฮม หรือเนื้อสุกที่ใช้ทำยำ
2. ลูกค้าลวกเนื้อไม่สุกทั่ว ร้านชาบูและหมูกระทะให้ลูกค้าปรุงเอง ความสุกจึงอยู่ในมือลูกค้า ร้านคุมไม่ได้

สไลด์หมูแล้วจะสไลด์เนื้อวัวต่อ ต้องล้างเครื่องก่อนไหม?

ต้องล้าง FDA Food Code 2022 ข้อ 4-602.11 (A)(1) กำหนดให้ล้างอุปกรณ์ทุกครั้งก่อนใช้กับเนื้อสัตว์ดิบต่างชนิด เช่น เนื้อวัว ปลา แกะ หมู หรือสัตว์ปีก

ข้อยกเว้นอยู่ในข้อ 4-602.11 (B) คือไม่ต้องล้างระหว่างชนิด ถ้าเรียงลำดับจากเนื้อที่ต้องปรุงด้วยอุณหภูมิต่ำกว่า ไปหาเนื้อที่ต้องปรุงด้วยอุณหภูมิสูงกว่า (ตามที่ Food Code ข้อ 3-401.11 กำหนดอุณหภูมิปรุงของเนื้อแต่ละชนิด)

ข้อ 3-401.11 กำหนดให้เนื้อหมู เนื้อวัว และปลาที่เป็นชิ้นไม่บด ปรุงที่ 63 องศาเซลเซียสเท่ากัน ส่วนสัตว์ปีกต้องถึง 74 องศาเซลเซียส สไลด์หมูแล้วต่อด้วยเนื้อวัวจึงไม่เข้าข้อยกเว้น ต้องล้างก่อน

ข้อยกเว้นนี้ตั้งอยู่บนการปรุงให้ถึงอุณหภูมิที่กำหนด ร้านชาบูและหมูกระทะให้ลูกค้าปรุงเอง ร้านคุมความสุกไม่ได้ เราจึงแนะนำให้ล้างทุกครั้งที่เปลี่ยนชนิดเนื้อ แม้จะเรียงลำดับถูกแล้วก็ตาม

ข้อเดียวกันยังกำหนดให้ล้างเมื่อเปลี่ยนจากของดิบไปหาของที่กินได้เลย (ข้อ (A)(2)) และเมื่อใดก็ตามที่อาจเกิดการปนเปื้อน (ข้อ (A)(5)) เช่น เนื้อตกพื้นแล้วหยิบขึ้นมาสไลด์ต่อ

ตาม Food Code ร้านจัดลำดับงานลดรอบล้างได้ เช่น หั่นของที่กินได้เลยก่อนตอนเครื่องเพิ่งล้าง แล้วค่อยหั่นของดิบ เพราะข้อ (A)(2) บังคับล้างเฉพาะตอนเปลี่ยนจากดิบไปหาของที่กินได้เลย แต่ร้านในไทยต้องดูประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2566 ข้อ 8 (3) ด้วย ซึ่งให้แยกใช้อุปกรณ์ที่สัมผัสอาหารปรุงสำเร็จออกจากอาหารดิบ (รายละเอียดในหัวข้อกฎหมายไทยด้านล่าง)

กฎหมายไทยกำหนดเรื่องล้างเครื่องสไลด์ไว้อย่างไร?

กฎกระทรวงสุขลักษณะของสถานที่จำหน่ายอาหาร พ.ศ. 2561 ไม่ได้กำหนดรอบล้างเป็นชั่วโมง แต่บังคับให้อุปกรณ์สะอาดและผ่านการฆ่าเชื้อ ใน 2 ข้อที่เกี่ยวกับเครื่องสไลด์

• ข้อ 19 (5) อุปกรณ์ประกอบหรือปรุงอาหารด้วยความร้อน "หรืออุปกรณ์เตรียมอาหาร ต้องสะอาด มีประสิทธิภาพ ปลอดภัย สภาพดี และไม่ชำรุด"
• ข้อ 20 ให้ทำความสะอาดภาชนะ อุปกรณ์ และเครื่องใช้อย่างถูกสุขลักษณะ ใช้สารทำความสะอาดตามคำแนะนำของผู้ผลิต และ "จัดให้มีการฆ่าเชื้อภาชนะ อุปกรณ์ และเครื่องใช้ภายหลังการทำความสะอาด"

เช็ดด้วยผ้าอย่างเดียวจึงไม่ครบตามข้อ 20 เพราะไม่มีขั้นฆ่าเชื้อ ส่วนเลข 4 ชั่วโมงมาจากมาตรฐานของสหรัฐฯ ร้านใช้เป็นเกณฑ์อ้างอิงได้ แต่ไม่ได้มาจากกฎกระทรวงฉบับนี้

ร้านที่ใช้เครื่องสไลด์ตัวเดียวกับทั้งเนื้อดิบและของที่กินได้เลย ต้องดูอีกฉบับคือประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องการจำหน่ายอาหารประเภทปรุงสำเร็จ พ.ศ. 2566 ข้อ 8 (3) กำหนดว่า "ภาชนะบรรจุอาหารหรืออุปกรณ์ ในการหยิบจับหรือสัมผัสอาหารประเภทปรุงสำเร็จ ต้องสะอาด เหมาะสม และเพียงพอกับการปฏิบัติงาน จัดเก็บเป็นสัดส่วน ไม่ปะปนกัน และแยกใช้งานระหว่างอาหารประเภทปรุงสำเร็จ อาหารดิบ" ประกาศฉบับนี้ก็ไม่ได้กำหนดรอบล้างอุปกรณ์เป็นชั่วโมงเช่นกัน

ยางกันซึมที่เสื่อมก็เข้าข้อ 19 (5) ด้วย เพราะกฎกระทรวงใช้คำว่า "สภาพดี และไม่ชำรุด"

ถอดล้างเครื่องสไลด์ให้ครบต้องทำอะไรบ้าง?

ทำตามคู่มือของผู้ผลิตเครื่องรุ่นนั้นเป็นหลัก เพราะเครื่องแต่ละรุ่นถอดชิ้นส่วนได้ไม่เหมือนกัน FDA ให้ติดคู่มือการล้างไว้ใกล้เครื่องและทำตามอย่างเคร่งครัด ลำดับด้านล่างรวบรวมจากคำแนะนำของ FDA และ FSIS

1. ตรวจรอยต่อ ยางกันซึม และซีลก่อนถอด FDA ให้ดูตอนเครื่องยังประกอบอยู่ และส่องจุดที่เข้าถึงยากว่ามีเศษอาหารหรือของเหลวค้างไหม
2. ถอดชิ้นส่วนที่ถอดได้ออกมาล้าง FSIS แนะนำให้ถอดอุปกรณ์ทุกครั้งที่ล้างและฆ่าเชื้อ เพื่อให้ถึงจุดที่เชื้อซ่อนอยู่
3. ขัดถูพื้นผิว FSIS ให้ขัดเพื่อกันไบโอฟิล์ม ซึ่งเป็นชั้นบาง ๆ ของจุลินทรีย์ที่เกาะแน่นบนพื้นผิว ล้างออกยาก และ FSIS ระบุว่ามันอาจปกป้องลิสทีเรียจากฤทธิ์ของน้ำยาฆ่าเชื้อ
4. ล้างน้ำยาออก แล้วฆ่าเชื้อ ใช้น้ำยาตามความเข้มข้นที่ฉลากกำหนด ชิ้นส่วนที่แช่ได้ใช้วิธีเดียวกับที่คู่มือของกรมอนามัยสอนสำหรับล้างภาชนะ คือแช่น้ำร้อน 80 ถึง 100 องศาเซลเซียส หรือแช่คลอรีน 50 ส่วนในล้านส่วนที่ 38 องศาเซลเซียส อย่างน้อย 2 นาที
5. ผึ่งให้แห้งแล้วประกอบกลับ FSIS แนะนำให้ล้างหรือแช่ผ้าที่ใช้ทำความสะอาดในน้ำยาฆ่าเชื้อระหว่างการใช้งานแต่ละครั้ง ผ้าผืนเดียวที่เช็ดทั้งวันจึงพาเชื้อไปทั่วเครื่อง
6. ยางหรือซีลชำรุด ให้หยุดใช้เครื่องทันที FDA ให้นำเครื่องออกจากการใช้งานแล้วติดต่อผู้ผลิตเพื่อซ่อมหรือเปลี่ยน และส่งเครื่องเข้ารับบริการตามรอบที่ผู้ผลิตแนะนำ

FSIS ยังให้ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อจุดที่มือพนักงานจับเป็นประจำ เช่น สวิตช์เปิดปิดและด้ามจับของเครื่องสไลด์ เพราะมือพาเชื้อไปติดตรงนั้นได้ทุกครั้งที่จับ

ร้านเล็กจัดรอบล้างอย่างไรให้ทำได้จริง?

ผูกรอบล้างกับจังหวะงานที่ร้านมีอยู่แล้ว ไม่ต้องตั้งนาฬิกาแยก เช่น ล้างหลังเตรียมของรอบเช้า ล้างก่อนรอบเย็น และล้างตอนปิดร้าน แล้วเช็คเวลาจริงว่าแต่ละช่วงห่างกันไม่เกิน 4 ชั่วโมง ถ้าช่วงไหนเกิน ให้เพิ่มรอบตรงกลาง

ส่วนที่ต้องล้างเพิ่มนอกรอบ ให้ยึด 3 จังหวะตาม Food Code ข้อ 4-602.11 (A)

• ก่อนเปลี่ยนไปหั่นเนื้อดิบชนิดอื่น (Food Code ยกเว้นให้ถ้าเรียงจากอุณหภูมิปรุงต่ำไปสูง แต่ร้านที่ลูกค้าปรุงเองควรล้างทุกครั้ง)
• ก่อนเปลี่ยนจากของดิบไปหั่นของที่กินได้เลย
• ทันทีที่อาจเกิดการปนเปื้อน

เขียนขั้นตอนและรอบล้างแปะไว้ข้างเครื่อง ตามที่ FDA แนะนำและที่รายงานของ CDC เสนอให้ร้านมีนโยบายการล้างเครื่องสไลด์เป็นลายลักษณ์อักษร

ถ้าร้านหั่นทั้งของดิบและของที่กินได้เลยทุกวัน การแยกเครื่องสไลด์ไว้ใช้กับของที่กินได้เลยโดยเฉพาะ ตรงกับประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2566 ข้อ 8 (3) ที่สุด และลดรอบล้างได้มากกว่าการพยายามล้างให้บ่อยขึ้น

---

Ginzii เป็นระบบขายหน้าร้านสำหรับร้านอาหารไทย ใช้บนมือถือหรือแท็บเล็ต Android ที่มีอยู่ได้เลย เริ่มใช้ได้ที่แพ็กเกจฟรี ค้นคำว่า Ginzii ใน Play Store

แหล่งอ้างอิง

ทุกแหล่งเปิดอ่านหน้าจริงเมื่อ 16 ตุลาคม 2569 ตัวบท Food Code และกฎกระทรวงเรนเดอร์หน้าที่ใช้เป็นภาพแล้วอ่านด้วยตา

• FDA Food Code 2022 (PDF) — ข้อ 4-602.11 เรื่องความถี่ในการล้างอุปกรณ์ (หน้า Chapter 4-21 และ 4-22) ตารางรอบล้างในห้องเย็น และคำอธิบายเหตุผลในภาคผนวก 3
• Keep Commercial Deli Slicers Safe, FDA — ข้อความว่าการเช็ดไม่ได้แทนการล้างและฆ่าเชื้อ รอบล้างทุก 4 ชั่วโมง การตรวจยางกันซึม และการหยุดใช้เครื่องที่ชำรุด
• FDA Materials on Sanitation Concerns with Commercial Deli Slicers, FDA — ข้อความว่าการระบาดของโรคจากอาหารเชื่อมโยงกับอาหารที่ปนเปื้อนจากการสัมผัสเครื่องสไลด์
• FSIS Best Practices Guidance for Controlling Listeria monocytogenes in Retail Delicatessens, ฉบับมิถุนายน 2015 (PDF) — ตัวเลขร้อยละ 34 และร้อยละ 41 จากการประเมินความเสี่ยง ลิสทีเรียเติบโตได้ที่ 1 องศาเซลเซียส อัตราเสียชีวิตราวร้อยละ 16 คำแนะนำให้ถอดชิ้นส่วน ขัดกันไบโอฟิล์ม และแช่ผ้าในน้ำยาฆ่าเชื้อ (ฉบับนี้ถูกแทนด้วย FSIS-GD-2023-0004 แล้ว)
• FSIS Best Practices Guidance for Controlling Listeria monocytogenes in Retail Delicatessens, FSIS-GD-2023-0004 ฉบับมิถุนายน 2023 (PDF) — ฉบับปัจจุบัน ยังคงตัวเลขร้อยละ 34 และร้อยละ 41 และให้อัตราเสียชีวิตราวร้อยละ 21
• Retail Deli Slicer Cleaning Frequency — Six Selected Sites, United States, 2012, CDC MMWR 2016;65(12) — ผลสัมภาษณ์ 298 ร้าน สัดส่วนที่ล้างครบทุก 4 ชั่วโมงร้อยละ 49.5 ความต่างระหว่างร้านในเครือกับร้านอิสระ และข้อเสนอให้มีนโยบายการล้างเป็นลายลักษณ์อักษร
• Hoelzer K. et al. Estimation of Listeria monocytogenes transfer coefficients and efficacy of bacterial removal through cleaning and sanitation. Int J Food Microbiol 2012;157(2):267–77 (PubMed) — ประสิทธิภาพน้ำยาคลอรีนเมื่อไม่มีและมีคราบโปรตีน (6.5 และ 3.8 log) และการปนเปื้อนจากใบมีดใบเดียวไปสู่อาหารหลายสิบชิ้น
• Listeria Outbreak Linked to Meats Sliced at Delis, CDC — ผู้ป่วย 61 ราย นอนโรงพยาบาล 60 ราย เสียชีวิต 10 ราย 19 รัฐ และคำแนะนำให้กลุ่มเสี่ยงอุ่นเนื้อเดลีให้ร้อนก่อนกิน
• Investigation Update: Listeria Outbreak, Meats Sliced at Delis, CDC — ที่มาของการเรียกคืนสินค้าจากโรงงาน Boar's Head และการเฝ้าระวังการปนเปื้อนข้ามในร้านเดลี
• กฎกระทรวงสุขลักษณะของสถานที่จำหน่ายอาหาร พ.ศ. 2561 — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135 ตอนที่ 42 ก ข้อ 19 และข้อ 20
• ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ การควบคุมคุณภาพและการจัดการสุขลักษณะของการจำหน่ายอาหารประเภทปรุงสำเร็จ ในสถานที่จำหน่ายอาหาร พ.ศ. 2566 — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 140 ตอนพิเศษ 147 ง ข้อ 8 (3) เรื่องแยกใช้อุปกรณ์ระหว่างอาหารปรุงสำเร็จกับอาหารดิบ
• คู่มือวิชาการประกอบการอบรมหลักสูตรการสุขาภิบาลอาหาร กรมอนามัย — วิธีฆ่าเชื้อภาชนะด้วยน้ำร้อนและคลอรีน